Mùi hương – trích đoạn ngẫu nhiên (2)

Posted on 23/03/2007 bởi

8



“Điều mà người ta không biết là cơ thể Grenouille không có mùi vị nào, một điều đặc biệt kì diệu khiến cho không ai có thể chạm tới được, nhưng lại tô hồng toàn bộ cuộc đời của Grenouille. Mối liên hệ kỳ lạ của Grenouille với hương thơm được nhấn mạnh hơn với khứu giác cực kỳ nhạy bén với những mùi hương, bởi rằng, có lẽ với sự thiếu hụt từ quá khứ đã thúc đẩy hắn tìm kiếm mùi hương của chính mình.

Khi đến tuổi trưởng thành, Grenouille xoay sở để trở thành người học việc của một người chế tạo nước hoa và chứng minh năng khiếu hiếm có trong việc pha chế những mùi hương lạ lùng, mới mẻ. Kỹ năng này đưa gã tới khát vọng tạo nên mùi hương hiếm có cho riêng mình và chế ra một loại nước hoa mà thế giới chưa từng biết tới. Theo chân Grenouille từ khi gã được sinh ra, khi mẹ gã cố tình để mặc gã chết trong đống ruột cá bỏ đi, qua tuổi thơ của gã cho tới khi gã phát hiện ra rằng mình khác biệt với những người học việc khác như thế nào, Suskind có thể khơi gợi nên nhiều xúc cảm khác nhau trong độc giả, từ sự thương cảm với đứa trẻ mồ côi, sự hiếu kỳ cho tới sự phẫn nộ và ghê tởm.

Việc Grenouille không có mùi có thể coi như ẩn dụ cho con người không còn đạo đức của gã trong một thế giới mà cái phi luân lý và luân lý đang đấu tranh giành giật để tìm ra không gian chung mới. Suskind đã làm được một điều đáng ghi nhận khi mô tả lại Paris thế kỷ 18, dựa trên khứu giác nhiều hơn là cách miêu tả thông thường trong những cuốn tiểu thuyết khác, điều này mang tới những ý nghĩa kỳ lạ ẩn sau dòng tự sự. Ông đã miêu tả lại Grenouille và hành động của gã với những hành vi không ai có, vì thế càng làm tăng thêm bản chất đáng sợ trong hành động của Grenouille mà không cần phải bình luận gì về bản chất ấy. Mùi hương là một tiểu thuyết ly kỳ.”

(Trích dịch từ http://www.perfume2000.com)

Trích đoạn ngẫu nhiên từ tác phẩm

Một cỗ xe song mã bít bùng đổ từ Rue Droite xuống; đó là xe của viên thiếu úy cảnh sát. Nó băng qua cổng thành và lúc này mọi người đều thấy nó trên cái lối đi hẹp dẫn ra pháp trường. Viên thiếu úy cảnh sát đòi phải làm như thế vì nếu không ông ta không tin rằng có thể bảo đảm an toàn cho phạm nhân. Thật hoàn toàn không bình thường chút nào. Nhà tù chỉ cách pháp trường không đầy năm phút đường và khi kẻ bị kết án vì lý do nào đó không đi bộ nổi đoạn đường ngắn này thì người ta sẽ cho hắn lên xe hở mui, lừa kéo cũng được. Nhưng chưa ai từng thấy một kẻ được chở đi hành quyết trong xe hòm, có xà ích, có người hầu mặc chế phục và có các hộ vệ cưỡi ngựa đi kèm hai bên như thế bao giờ.

Tuy vậy không thấy đám đông xôn xao hay bực bội, mà ngược lại. Người ta hài lòng thấy có gì đó mới lạ; họ cho rằng dùng xe ngựa chở tù là một sáng kiến hay; giống như người ta vẫn thích thú khi được xem một vở kịch tuy đã biết rồi nhưng trình diễn bằng cách mới lạ, bất ngờ. Nhiều người còn cho rằng sự xuất hiện như thế là đúng tầm vóc. Một tên tội phạm ghê tởm lạ thường đến nhường ấy xứng đáng được đối xử ngoại lệ. Không thể chỉ lôi gã trong xiềng xích tới pháp trường để gia hình như với một tên cướp đường tầm thường được. Thế thì chẳng còn gì là giật gân nữa cả. Ðưa gã từ nệm xe đến thập tự giá, thế mới là sự tàn bạo đầy sáng tạo không gì bằng.

Chiếc xe ngựa dừng lại giữa giàn hành quyết và khán đài. Bọn nô bộc nhảy xuống, mở cửa xe, hạ bục đặt chân. Viên thiếu úy cảnh sát bước xuống trước, rồi đến một sĩ quan thuộc đội gác, Grenouille xuống sau chót. Gã khoác áo xanh da trời, sơ mi trắng, vớ lụa trắng và giày đen có khóa. Gã không bị trói. Không ai giữ tay gã cả. Gã bước xuống xe như một người hoàn toàn tự do.

Rồi một phép lạ xảy ra. Hay là cái gì đó giống như phép lạ vì không thể nào hiểu được, chưa từng thấy, không thể tin nổi khiến sau đó mọi nhân chứng sẽ đều gọi đó là phép lạ nếu như họ còn có dịp nhắc đến điều này; nhưng dịp này không bao giờ đến bởi sau đó hết thảy bọn họ đều mắc cỡ vì đã có mặt.

Chỉ tại vì cả chục nghìn người trên quảng trường và trên những triền núi xung quanh bỗng dưng chan chứa niềm tin không lay chuyển rằng con người nhỏ thó trong chiếc áo khoác xanh mới vừa từ xe ngựa bước xuống kia không thể nào là kẻ sát nhân được. Không phải họ hoài nghi rằng ở gã có chỗ nào trá ngụy! Ðứng kia vẫn là kẻ mà họ đã thấy ở cửa sổ tòa thị chính, trên quảng trường nhà thờ mấy ngày trước và lúc ấy nếu gã lọt vào tay họ thì họ sẽ nhai sống vì điên tiết rồi. Vẫn người đó đã bị kết án đúng luật hai ngày trước do những chứng cớ quá hiển nhiên và do tự thú nhận. Vẫn người đó, mà một phút trước đây họ còn nôn nóng chờ tay đao phủ gia hình. Ðúng là gã, không còn nghi ngờ gì nữa.

Ấy thế mà không phải gã, không thể là gã, gã không thể nào là tên sát nhân được. Người đàn ông đứng trên pháp trường kia là hiện thân của sự vô tội. Giây phút này ai cũng biết thế cả, từ đức giám mục đến gã bán nước chanh, từ bà hầu tước cho chí chị thợ giặt, từ ngài chánh án đến thằng nhóc cầu bơ cầu bất.

Cả Papon cũng biết thế. Và hai bàn tay cầm gậy sắt run rẩy. Hai cánh tay mạnh mẽ bỗng yếu xìu, đầu gối nhũn ra, tim đập thình thịch như một đứa trẻ con. Chắc là ông ta không nhấc nổi cây gậy rồi, chẳng đời nào ông ta đủ sức nhấc gậy đánh con người vô tội nhỏ bé này; ôi, ông ta sợ giây phút người ta dẫn gã lên giàn, ông – Papon dũng mãnh vĩ đại – run như cầy sấy, yếu đến nỗi phải chống cây gậy giết người để khỏi quỵ xuống!

Hàng chục nghìn đàn ông, đàn bà, trẻ con, người già tụ tập ở đó cũng đều thế cả: họ nhũn người như một cô bé không cưỡng nổi vẻ quyến rũ của người tình. Lòng họ dạt dào yêu thương, trìu
mến, mê đắm rồ dại như trẻ nít; lạy Chúa, họ yêu cả tên sát nhân nhỏ bé ấy; đúng như thế, mà họ không thể, không muốn cưỡng lại. Cũng như người ta không thể cưỡng được khóc, không thể cưỡng được những dòng lệ bị ghìm nén từ lâu lúc này đang trào lên tự đáy lòng, làm tan rã một cách kỳ diệu mọi dồn nén, biến tất cả thành chất lỏng và tràn ngập cơ thể. Bên trong, linh hồn và trí tuệ của họ tan biến hết, họ chỉ còn là chất lỏng, một chất lỏng không hình thể; và không cảm thấy gì khác hơn là trái tim họ bềnh bồng trong đó như một khối vật vờ; rồi từng người một đặt trái tim ấy vào bàn tay của người đàn ông nhỏ bé khoác chiếc áo màu xanh kia, vô điều kiện: họ yêu gã rồi.

Grenouille đã đứng liền mấy phút ở cửa xe ngựa, không nhúc nhích. Tên nô bộc cạnh gã quỳ gối, cúi người xuống mãi cho đến khi hoàn toàn phủ phục như ở các nước phương Ðông người ta vẫn phủ phục trước nhà vua hay trước đức Allah_(80). Vậy mà hắn vẫn còn lắc lư run rẩy, muốn cúi thấp nữa, nằm dài trên đất, chui sâu xuống đất. Hắn muốn chui mãi tới tận đầu kia của trái đất để tỏ sự khúm núm. Viên sĩ quan đội gác và viên thiếu úy cảnh sát đều là những kẻ dũng cảm, có phận sự điệu phạm nhân lên giàn hành quyết trao cho viên đao phủ, vậy mà họ không làm nổi một hành động ăn ý nào. Họ khóc lóc, ngả mũ rồi lại đội mũ, quăng mũ xuống đất, túm lấy nhau, bỏ nhau ra, khoa tay múa chân như rồ dại, bàn tay vặn vẹo, thân mình co quắp, mặt nhăn nhó như bị động kinh.

Những bậc danh giá ngồi phía xa cũng để lộ sự xúc động không kín đáo gì hơn. Mỗi người đắm mình theo sự giục giã của trái tim. Có những mệnh phụ nắm chặt tay trong lòng, thở dài vì khoái cảm; những bà khác ngất đi lúc nào chẳng biết vì khao khát chàng trai họ thấy tuấn tú kia. Có những ông cứ không ngớt đứng dựng lên rồi lại ngồi xuống, thở như bò rống, tay nắm chặt chuôi kiếm như muốn rút ra, rồi vừa mới rút ra đã lại tra vào khiến kiếm cứ rung lách cách trong bao; những vị khác câm nín ngước mắt lên trời, hai bàn tay cứng đờ vì cầu nguyện; còn đức ông giám mục như thể bị nôn nao, chúi người ra trước, trán va cả vào đầu gối, cái mũ xanh lá cây to bằng bàn tay rơi khỏi đầu, lăn lông lốc; nhưng ngài đâu có nôn nao; lần đầu tiên trong đời ngài được đắm mình trong sự mê say đạo giáo vì một phép lạ xảy ra trước mắt mọi người: đích thân Ðức Chúa Trời đã ngăn chặn bàn tay của viên đao phủ khi Người tiết lộ cho hắn biết rằng kẻ bị coi là tên giết người trước bàn dân thiên hạ kia là một thiên thần. Ôi, một sự kiện như thế vẫn còn xảy ra trong thế kỷ 18 này. Người thật vĩ đại biết bao! Còn cái kẻ tuy chẳng hề tin mà vẫn tuyên cáo rút phép thông công chỉ cốt để trấn an dân chúng, kẻ ấy mới hèn mọn làm sao! Ôi, kiêu ngạo; ôi, thiếu lòng tin! Ðể rồi giờ đây Người làm phép lạ! Ôi, quả là ân sủng khi thân làm giám mục mà được Người trừng trị bẽ bàng mà tuyệt diệu, nhục nhã mà ngọt ngào đến thế.

Trong khi đó đám dân chúng đằng sau rào chắn càng buông thả trắng trợn hơn nữa theo tình cảm mê say kỳ quái do sự xuất hiện của Grenouille gây ra. Ai mới thoạt nhìn gã chỉ cảm thấy tội nghiệp và xúc động thì giờ đây không che đậy sự thèm muốn; ai mới đầu thán phục và thèm muốn thì trở nên ngây ngất. Mọi người đều cho cái gã đàn ông trong tấm áo khoác xanh kia là kẻ đẹp nhất, quyến rũ nhất, toàn hảo nhất mà người ta có thể hình dung được: gã như thể là hiện thân của Chúa Cứu Thế đối với các nữ tu sĩ; là vị chúa tể chói lòa của Bóng Tối đối với những đồ đệ Satan; là Ðấng Tối Cao đối với những bậc trí giả; là hoàng tử trong truyện thần thoại đối với các cô gái; là hình ảnh lý tưởng của chính họ đối với đám đàn ông. Ai nấy đều thấy như gã biết được và nắm đúng chỗ nhạy cảm nhất của mình, gã điểm trúng cái trung tâm tình dục của họ. Như thể gã có cả vạn bàn tay vô hình đang đặt lên bộ phận sinh dục của vạn người quanh gã, ve vuốt nó đúng cái cách mà mỗi người, dù đàn ông hay đàn bà, thèm khát nhất trong sự tưởng tượng thầm kín của mình.

Hậu quả là cuộc hành quyết dành cho tên tội phạm ghê tởm nhất thời bấy giờ biến thành buổi cuồng lạc lớn nhất mà thế giới từng được chứng kiến từ thế kỷ thứ hai trước công nguyên đến nay: những phụ nữ đoan trang xé toang áo, phanh ngực trần trong tiếng kêu cuồng loạn, nằm lăn ra đất, váy tốc cao. Ðàn ông mắt điên dại, bước chệch choạng qua cái cánh đồng ngổn ngang những thân thể giạng chân thèm muốn kia, ngón tay run rẩy lôi ra khỏi quần cái của báu như vừa bị một trận giá rét vô hình làm cho cứng đơ, rên rỉ bổ nhào xuống đâu đó; những cặp kỳ quái giao hợp trong những thế kỳ quái: ông lão với gái tơ, gã làm thuê với vợ luật sư, thằng nhóc học nghề với nữ tu sĩ, tu sĩ dòng Tên với nữ hội viên hội Tam điểm; loạn xạ, ai vớ ai cũng mặc. Không khí đầy mùi mồ hôi ngọt ngào khoái lạc và ầm ĩ tiếng kêu la, tiếng khụt khịt, tiếng rên rỉ của vạn con-vật-người. Ðúng là địa ngục.

Grenouille đứng đó cười. Hay đúng hơn, những người nhìn gã hình như thấy gã đang có một nụ cười vô tội nhất, đáng yêu nhất, duyên dáng nhất đồng thời quyến rũ nhất thế gian. Nhưng thật ra đó không phải nụ cười, mà là một cái nhếch mép nhạo báng đáng ghét trên môi gã, phản ánh sự toàn thắng và tất cả sự khinh miệt của gã. Gã, Jean-Baptiste Grenouille, sinh ra không có mùi ở một nơi hôi hám nhất thế gian, giữa rác rến, phân súc vật và những thứ thối rữa; lớn lên không tình thương; sống không hơi ấm của một tâm hồn người, chỉ dựa vào sức mạnh của phản kháng và sự kinh tởm; nhỏ con, gù, cà nhắc, xấu xí, bị xa lánh; một tên khả ố cả trong lẫn ngoài; gã đã đạt được chuyện làm cho cả thế gian yêu thích. Đâu phải chỉ thích? Phải là Yêu! Kính! Sùng bái! Gã đã hoàn thành một kỳ công chẳng khác thần Prométhée(81)_. Nhờ khéo léo khôn cùng, gã đã bền gan lấy được những tia lửa thần vẫn được dễ dãi đặt vào nôi mọi người nhưng riêng nôi gã lại không. Hơn nữa chứ! Vì đúng
ra gã đã tự làm bật ra những tia lửa kia trong chính con người gã. Gã còn vĩ đại hơn cả Prométhée nữa. Gã đã tạo được một tinh hoa rạng rỡ và có tác dụng hơn mọi người trước gã. Và gã chẳng phải hàm ơn ai khác, cha không, mẹ cũng không, lại càng không một vị Chúa nhân từ nào, ngoài chính gã ra. Quả thật gã là chúa của chính gã, một vị chúa tuyệt diệu hơn vị Chúa hôi mùi trầm hương trong nhà thờ nọ. Một giám mục bằng xương bằng thịt quỳ trước gã, khóc thút thít vì sung sướng. Những người giàu có, những kẻ quyền uy, những quý ngài và những mệnh phụ kênh kiệu chết lịm trong sự khâm phục, trong khi dân chúng khắp xung quanh, trong đó có cha, mẹ, anh, chị em những nạn nhân của gã, nhân danh gã mừng cuộc cuồng lạc để vinh danh gã. Một cái vẫy tay của gã là mọi người sẽ chối bỏ Chúa của họ và tôn sùng gã, Grenouille Vĩ Ðại.

Ðúng, gã Grenouille Vĩ Ðại! Bây giờ thì thật rành rành. Năm xưa gã vĩ đại như thế nào trong giấc mơ tự yêu mình thì bây giờ cũng thế, nhưng bây giờ là trong thực tế. Gã đang sống những giây phút vinh quang nhất trong đời. Nhưng vinh quang lại khiến gã kinh hoàng.

Gã kinh hoàng bởi vì gã không thưởng thức được nó lấy một giây. Trong lúc gã bước từ xe xuống quảng trường chói nắng, phủ trên người lớp nước hoa mà gã đã thèm khát cả đời và phải mất hai năm làm việc ròng rã mới có được, thứ nước hoa khiến người ta yêu thích… trong lúc gã nhìn và ngửi thấy nước hoa ấy tỏa nhanh như gió, chế ngự mọi người quanh gã, không ai cưỡng lại được, thì cũng chính lúc ấy tất cả sự kinh tởm đối với con người lại cuồn cuộn lên trong gã, làm ô uế mọi vinh quang, khiến gã chẳng những không thấy vui mà cũng chẳng mảy may toại ý. Trong cái khoảnh khắc của thành công thì nỗi khát khao được con người yêu thích trở nên không thể chịu đựng nổi, vì gã không yêu họ, gã ghét họ. Gã chợt hiểu rằng gã không bao giờ tìm thấy thỏa mãn trong tình yêu mà chỉ có thể trong thù ghét; ghét người và bị người ghét.

Nhưng sự thù ghét gã dành cho con người không được con người đáp lại. Giờ đây gã càng ghét họ thì họ càng tôn sùng gã bởi vì họ không cảm nhận được gì từ gã ngoài cái tinh hoa vay mượn, cái mặt nạ mùi của gã, cái nước hoa ăn cướp của gã; mà cái nước hoa tuyệt diệu này đáng hâm mộ thật.

Gã chỉ muốn tiêu diệt bọn người ngu xuẩn, hôi hám, dâm ô này khỏi mặt đất y như trước kia đã tiêu diệt những mùi lạ ở vương quốc trong tâm hồn u tối của gã. Gã mong họ nhận ra rằng gã ghét họ biết mấy, bởi vì đó là tình cảm chân thật duy nhất của gã, để họ ghét gã và muốn tiêu diệt gã như đã định lúc đầu. Gã muốn được bộc lộ một lần trong đời. Gã muốn được một lần bộc lộ cõi lòng như mọi người khác: họ bộc lộ tình yêu và sự tôn kính ngu xuẩn còn gã bộc lộ sự thù ghét. Một lần, chỉ một lần duy nhất thôi, gã muốn rằng sự hiện hữu thật sự của gã được ghi nhận và sự thù ghét, tình cảm thật duy nhất của gã, được đáp lại.

Nhưng chẳng được gì. Không thể được gì. Hôm nay lại càng không. Bởi vì gã ngụy trang với thứ nước hoa tuyệt nhất thế gian, dưới nó gã không có bộ mặt nào cả ngoài sự không mùi hoàn toàn. Gã chợt nôn nao vì cảm thấy sương mù bốc lên trở lại.

Giống như thời còn ở hang, khi ngủ trong trái tim của sự tưởng tượng, sương mù bỗng bốc lên trong giấc mơ, thứ sương mù khủng khiếp của chính mùi gã mà gã không thể ngửi ra, vì gã không có mùi. Như thuở ấy, gã kinh hoảng tột cùng, tin rằng sẽ chết ngộp. Nhưng giờ đây là sự thật trần trụi; không chỉ là cơn mơ, là trong giấc ngủ như xưa. Và gã cũng không một thân một mình như thời ở hang mà đứng trên quảng trường, trước mặt cả vạn người. Cũng khác xưa, ở đây không một tiếng kêu nào giúp được gã choàng tỉnh, giải thoát gã; không một sự trốn chạy nào giúp được gã trở về với cái thế giới bao dung, ấm áp, tốt đẹp. Bởi vì chính nơi đây, ngay lúc này, thế giới và chính nơi đây, ngay lúc này giấc mơ của gã trở thành hiện thực. Chính gã đã muốn thế.

Làn sương mù khủng khiếp, ngột ngạt tiếp tục bốc lên từ đầm lầy của tâm hồn gã, trong khi đám dân chúng quanh gã rên rỉ, co quắp vì khoái lạc của cuộc truy hoan. Một người đàn ông lao tới gã. Ông ta nhảy vọt lên từ hàng đầu khán đài danh dự, đột ngột đến nỗi rơi cả cái mũ đen đang đội, phóng qua chỗ hành hình, áo choàng đen phấp phới trông như một con quạ hay thiên thần báo oán. Ðó là Richis.

Ông ấy sẽ giết ta thôi, Grenouille thầm nghĩ. Ông ấy là người duy nhất không bị đánh lừa bởi cái mặt nạ của ta. Ông ấy không thể nào để bị lừa được. Mùi thơm của con gái ông ấy bám chặt vào ta, rõ ràng lật tẩy ta chẳng khác gì máu. Nhất định ông ấy sẽ nhận ra và sẽ giết chết ta. Nhất định thế.

Rồi gã dang tay ra để đón thiên thần đang lao tới. Gã đã tin sẽ cảm thấy mũi dao găm hay lưỡi kiếm thọc vào ngực, nhói lên tuyệt vời, xuyên thủng lớp áo giáp của mùi thơm và làn sương mù ngột ngạt, đâm vào giữa trái tim lạnh lẽo của gã; có thế chứ, cuối cùng thì tim gã cũng đã nhận được cái gì khác chứ không phải chỉ có chính gã mà thôi! Gã thấy như sắp được giải thoát.

Thẻ: ,
Posted in: Uncategories